Türkiye'de internet dolandırıcılığı vakaları 2024'te %44 artışla 44.289'a ulaştı. Sahte dekont dolandırıcılığı, platform dışı iletişim tuzakları ve kimlik avı saldırıları satıcıları tehdit eden en yaygın yöntemler.
Bu rehber, Sahibinden'den Instagram'a kadar tüm platformlarda güvenli satış yapmanız için bilmeniz gereken her şeyi sunuyor.
Türkiye'de En Yaygın Dolandırıcılık Yöntemleri
Sahte Dekont Dolandırıcılığı
En yaygın yöntem. Dolandırıcılar Photoshop ile gerçeğine çok benzer banka dekontları hazırlıyor.
Nasıl çalışır:
- "Para mesai saati dışında gönderildiği için ertesi gün hesabınıza yansıyacak"
- İleri tarihli dekont gösterme
- WhatsApp'tan sahte ödeme ekran görüntüsü
Gerçek vaka: Bursa'da 23 yaşında bir dolandırıcı, kafelerle buluştuğu 5 satıcıdan cep telefonlarını sahte dekontlarla alarak 62.500 TL dolandırdı.
Param Güvende Taklidi
Sahibinden'in güvenli ödeme sistemini taklit eden sahte linkler.
Örnek sahte URL'ler:
- sahibindenparam.guvendeonline.com
- sahibinden-guvenli-odeme.com
Nasıl çalışır:
- "Param Güvende linki için telefon numaranızı verin"
- Platform dışına (WhatsApp) yönlendirme
- Sahte ödeme sayfasına yönlendirme
- Kredi kartı bilgilerini çalma
Kapora Dolandırıcılığı
Özellikle emlak ve araç ilanlarında yaygın.
Senaryo: Dolandırıcı ürünü "ayırtmak" için kapora istiyor, parayı aldıktan sonra ortadan kayboluyor.
Korunma: Tanımadığınız kişilerden asla kapora almayın veya vermeyin.
Fazla Ödeme Dolandırıcılığı
"Yanlışlıkla 15.000 yerine 20.000 TL gönderdim, 5.000 TL iade eder misiniz?"
Gerçek: Orijinal ödeme ya sahte ya da iptal edilecek. Siz "fazla ödemeyi" iade ettiğinizde para elinizden çıkıyor.
Kural: Hiçbir "fazla ödemeyi" iade etmeyin.
Telefon Değiştirme
Yüz yüze satışlarda karşılaşılan risk.
Nasıl çalışır: İnceleme sırasında telefonunuz benzer görünen hasarlı/sahte bir cihazla takas ediliyor.
Korunma: Telefonunuzu gözünüzün önünden ayırmayın, önceden gizli bir işaret koyun.
Sahte Alıcıyı Tanımanın 8 Uyarı İşareti
İletişim Kalıpları
- Platform dışına çıkma isteği — "WhatsApp'tan konuşalım" en büyük kırmızı bayrak
- Bozuk veya garip Türkçe — Çeviri programıyla yazılmış yapay cümleler
- Yabancı telefon numaraları — +1, +62, +86 gibi kodlar
Ödeme Davranışları
- Fazla ödeme teklifi — "Yanlışlıkla fazla gönderdim" senaryosu
- Acil kargo talebi — "Para gelmeden hemen kargola, para yolda"
- Üçüncü şahıs ödeme — "Arkadaşım/babam ödeyecek"
Profil Özellikleri
- Yeni açılmış hesap — Birkaç günlük, değerlendirmesiz
- Çok iyi teklif — Piyasa fiyatının çok üstünde, hiç pazarlık yapmadan
Güvenli Ödeme Yöntemleri
En Güvenli: Escrow Sistemleri
Para, alıcı ürünü onaylayana kadar üçüncü tarafta tutulur.
| Platform | Sistem | Özellik |
|---|---|---|
| Sahibinden | S-Param Güvende | Alıcı onayına kadar para bekletilir |
| Letgo | Cüzdanım Güvende | Kargo + QR kodlu elden teslim |
| n11 | Ödeme Koruma | 3 gün alıcı onay süresi |
Sanal POS Çözümleri
| Sağlayıcı | Komisyon | Ödeme Süresi |
|---|---|---|
| iyzico | %2.99 + 0.25 TL | Haftalık |
| PayTR | %1.45-1.95 | Ertesi gün |
| Sipay | %1.29'dan başlayan | Ertesi gün |
Orta Risk: Banka Transferi
Kritik kural: Para hesaba gerçekten düşmeden KESİNLİKLE ürün teslim etmeyin.
- FAST sistemi: 7/24 anlık transfer (100.000 TL limit)
- Bakiye kontrolünü kendi banka uygulamanızdan yapın
- WhatsApp'tan gelen dekont ekran görüntüsüne asla güvenmeyin
Kapıda Ödeme
Satıcı için orta risk:
- Alıcı teslimatı reddedebilir (dönüş kargosu sizin)
- Sahte iade riski var
- Düşük değerli ürünler ve tanıdık müşteriler için uygundur
Kesinlikle Kaçının
- ❌ Hediye kartları (izlenemez, geri alınamaz)
- ❌ Kripto para (değişken, geri alınamaz)
- ❌ Western Union gibi para transferleri
- ❌ Platform dışı doğrudan ödemeler
Platform Koruma Özellikleri
Sahibinden.com
S-Param Güvende:
- Kredi/banka kartı ödemeleri iyzico aracılığıyla tutulur
- Bireysel satıcılar için 2 gün onay süresi
- Mağaza satıcıları için 14 gün onay süresi
- 3D Secure zorunlu
Ek özellikler:
- Telefon numarası maskeleme
- Güvenli e-Ticaret sözleşmesi
Letgo
Cüzdanım Güvende:
- Escrow sistemi (kargo için)
- "Elden Al, Kartla Öde" (QR kodlu yüz yüze)
- Taksitli ödeme desteği
n11
- Ödeme n11 havuz hesabında tutulur
- 3 gün alıcı onay süresi
- 7 gün içinde işlem yapılmazsa otomatik ödeme
- 100+ dolandırıcılık kontrol filtresi
Facebook ve Instagram
En yüksek risk. Türkiye'de entegre ödeme koruması yok.
ESET araştırmasına göre kullanıcıların %17'si (her 6 kişiden 1'i) bu platformlarda dolandırıcılığa maruz kalmış.
Önlemler:
- Gündüz, halka açık yerlerde buluşun
- Ürünü almadan/incelemeden ödeme yapmayın
- Nakit ödemelerde banknotları kontrol edin
Güvenli Buluşma Kuralları
En Güvenli Yerler
- AVM'ler: Zorlu Center, İstinye Park, Cevahir (İstanbul), ANKAmall (Ankara)
- Banka şubeleri: Yüksek değerli işlemler için ideal
- Kafeler ve restoranlar: Halka açık, iyi aydınlatılmış
Kesinlikle Kaçının
- Alıcının evi
- Issız otopark alanları
- Karanlık bölgeler
- Uzak sanayi bölgeleri
- Kendi eviniz (adres ifşası)
Zamanlama
- En uygun: 10:00-17:00 arası
- Hafta içi bankalar açık (nakit doğrulama için)
- Saat 20:00'den sonra buluşmaktan kaçının
Buluşma Öncesi
- Yer, saat ve tarihı güvendiğiniz birine bildirin
- WhatsApp canlı konum paylaşımı açın
- Yüksek değerli ürünlerde yanınızda birini getirin
- Telefonunuzun şarjının dolu olduğundan emin olun
Para Kontrolü
Sahte para tespiti:
- Kağıt kalitesini hissedin
- Filigranları ışığa tutarak kontrol edin
- Emniyet şeridini inceleyin
- Renk değiştiren mürekkebi gözlemleyin
Şüpheli banknotlar için 155 (Polis) veya 156 (Jandarma) aranabilir.
Araç Satışları İçin Önemli
Eylül 2024'ten itibaren: Noter üzerinden Güvenli Ödeme Sistemi zorunlu.
Ödeme Takasbank emanet hesabına gidiyor ve noter satışı onaylayana kadar orada tutuluyor. Sahte dekont dolandırıcılığını büyük ölçüde ortadan kaldırıyor.
Kişisel Bilgi Koruması
Asla Paylaşmayın
- TC Kimlik Numarası (yasal zorunluluk dışında)
- Ev adresi (sadece genel mahalle)
- IBAN ve kredi kartı bilgileri
- OTP ve şifreler
Telefon Numarası Koruması
- Satışlara özel ikinci hat (prepaid SIM)
- Aramadan önce #31# çevirerek numara gizleme
- Sahibinden telefon maskeleme özelliği
- Sanal numara hizmetleri (Numero, HotTelecom)
Fotoğraflarda EXIF Verisi
Fotoğraflar konum, tarih ve cihaz bilgisi içerebilir.
Temizleme:
- Windows: Sağ tık > Özellikler > Ayrıntılar > "Özellikleri Kaldır"
- Android: "Photo Exif Editor" veya "Scrambled Exif"
- iPhone: "Exif Sil - Photo Secure"
Dolandırıldığınızda Yapılacaklar
İlk 24 Saat (Kritik)
- Bankanızı arayın — "Geri çağırma" (recall request) talep edin
- FAST transferleri için — Alıcı hesabın bloke edilmesini isteyin
- Olay numarası alarak takip edin
Belgeleme
Hemen başlayın:
- Tüm konuşmaların ekran görüntüleri
- Ödeme makbuzları/dekontları
- IBAN numaraları ve işlem detayları
- İlan ve satıcı profilinin ekran görüntüsü
- Kullanılan telefon numaraları ve e-postalar
Platform Bildirimi
- "Şikayet Et" veya "Dolandırıcılık" seçeneğini kullanın
- Hesap/ilan kaldırılmasını talep edin
- Platform yanıtını yasal işlemler için belgeleyin
Resmi Şikayet
| Kurum | İletişim |
|---|---|
| Siber Suçlar | siber@egm.gov.tr / 0312 462 57 00 |
| Polis | ALO 155 |
| CİMER | cimer.gov.tr |
| BTK | 120 / btk.gov.tr |
| Tüketici danışma | ALO 175 |
Kredi Kartı İşlemleri
Ters ibraz (chargeback) işlemden sonraki 120 gün içinde başvurulabilir (bazı durumlarda 540 güne kadar).
Türk Hukukunda Dolandırıcılık Cezaları
TCK Madde 157 (Basit Dolandırıcılık)
Ceza: 1-5 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası
TCK Madde 158/1-f (Nitelikli Dolandırıcılık)
Bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen dolandırıcılık — internet dolandırıcılığı bu kategoriye girer.
Ceza: 4-10 yıl hapis (minimum 4 yıl)
Tüketici Hakem Heyeti
Belirli parasal sınırın altındaki anlaşmazlıklar için ücretsiz başvuru.
- e-Devlet üzerinden TÜBİS sistemi
- Karar genellikle 6 ay içinde
- Kararların %60'ı tüketici lehine
- Kararlar bağlayıcı
Zamanaşımı
- Basit dolandırıcılık: 8 yıl
- Nitelikli dolandırıcılık: 15 yıl
Güvenli Satış Alışkanlıkları
Satış Öncesi Kontrol Listesi
- Alıcı kimliğini doğrulayın
- Platform geçmişini/yorumlarını kontrol edin
- Aciliyet baskısına karşı dikkatli olun
- Ödemeyi doğrulamadan mal göndermeyin
- Platform içi iletişimi kullanın
Hesap Güvenliği
- Güçlü, benzersiz şifreler (minimum 12 karakter)
- Tüm platformlarda iki faktörlü doğrulama (2FA)
- Bağlı cihazları/oturumları aylık gözden geçirin
Kayıt Tutma
Her işlem için ayrı klasör:
- Alıcıyla tüm mesajlar
- Ödeme onayları
- Kargo takip numaraları
- Gönderim öncesi ürün fotoğrafları
Satışı Reddetmeniz Gereken Durumlar
- Alıcı platform ödeme sistemlerini reddediyor
- Banka bilgilerinizi veya OTP kodlarını istiyor
- Önce sizin para göndermenizi istiyor
- Ödeme onaylanmadan kargo için baskı yapıyor
Sıkça Sorulan Sorular
Sahte dekont nasıl anlaşılır?
Sahte dekont sadece bakarak anlaşılamaz—profesyoneller bile kandırılabiliyor. Tek güvenli yöntem: kendi banka uygulamanızdan bakiye ve son işlemleri kontrol etmek. WhatsApp'tan gelen ekran görüntüsüne asla güvenmeyin.
Online satışta en güvenli ödeme yöntemi nedir?
Platform escrow sistemleri (Param Güvende, Cüzdanım Güvende, n11 Güvence) en güvenli seçenek. Para, alıcı ürünü onaylayana kadar platformda tutulur. EFT/Havale kullanacaksanız, ödemenin hesabınıza düştüğünü kendi uygulamanızdan doğrulayın.
Dolandırıldığımda ne yapmalıyım?
İlk 24 saat kritik. Hemen bankanızı arayıp "geri çağırma" talep edin. Tüm iletişimlerin ekran görüntüsünü alın. Siber Suçlar birimine (siber@egm.gov.tr) ve platforma şikayet edin. Kredi kartı işlemlerinde 120 gün içinde ters ibraz (chargeback) talep edebilirsiniz.
İnternet dolandırıcılığının cezası ne kadar?
TCK 158/1-f kapsamında internet dolandırıcılığı 4-10 yıl hapis cezası gerektiriyor. Minimum ceza 4 yıl. Basit dolandırıcılık ise 1-5 yıl hapis + adli para cezası.
Sonuç
Doğru bilgi ve alışkanlıklarla Türkiye'de güvenli online satış yapmak mümkün.
Temel kurallar:
- Platform escrow sistemlerini kullanın
- Ödemeyi kendi uygulamanızdan doğrulayın
- Platform dışı iletişime geçmeyin
- Aciliyet baskısına kanmayın
- Güvenli buluşma noktaları seçin
Unutmayın: TCK 158/1-f kapsamında internet dolandırıcılığı 4-10 yıl hapis cezası gerektiriyor. Dolandırıcılık şüphesinde hemen bankanızı ve Siber Suçlar birimini bilgilendirin.
Güvenli ve Hızlı Satış
Güvenli satış yaparken zaman da önemli. SellyGenie ile fotoğraflarınızdan saniyeler içinde profesyonel ilan metinleri oluşturun ve satışlarınızı hızlandırın.
